Waarom spanning bij een paard niet altijd zichtbaar is zoals je verwacht

Je paard schrikt ineens op een plek waar hij normaal gewoon langsloopt.

Of misschien doet hij juist het tegenovergestelde. Hij wordt stil, reageert nauwelijks meer op je en lijkt zich een beetje af te sluiten.

Een ander paard wordt druk, boos of explosief. En er zijn ook paarden die het ene moment alles lijken te accepteren en het volgende moment ineens heel heftig reageren.

Als ruiter kijken we vaak als eerste naar wat een paard doet.

Waarom doet hij zo?
Waarom reageert hij hier iedere keer op?
Waarom lukt dit thuis wel en ergens anders niet?

En natuurlijk is gedrag belangrijk.

Maar steeds vaker stel ik mezelf een andere vraag:

Wat als het gedrag dat we zien niet het probleem is, maar een signaal van iets wat eronder speelt?

Want een paard dat schrikt, bevriest, zich afsluit, weerstand laat zien of ineens anders reageert, doet dat niet zomaar.

Er kan iets lichamelijks spelen. Er kan spanning zijn. Een eerdere ervaring kan nog invloed hebben. Zijn zenuwstelsel kan op dat moment simpelweg niet voldoende veiligheid ervaren om anders te reageren.

En soms spelen meerdere dingen tegelijkertijd.

Dat is precies waarom ik gedrag niet alleen wil proberen te veranderen.

Ik wil begrijpen waar het vandaan komt.

Niet ieder gespannen paard ziet er gespannen uit

Bij spanning denken we al snel aan een paard dat schrikt, weg wil, druk wordt of misschien zelfs ontploft.

Dat zijn de signalen die we makkelijk herkennen.

Maar spanning kan er bij een paard ook heel anders uitzien.

Het zenuwstelsel van een paard kan op verschillende manieren reageren wanneer iets spannend, onveilig of te veel voelt. Heel simpel gezegd kan een paard vechten, vluchten of bevriezen: fight, flight of freeze.

Bij vluchten zie je vaak de signalen die we snel met spanning associëren. Een paard wil weg, schrikt snel, wordt gehaast of is voortdurend bezig met wat er om hem heen gebeurt.

Bij vechten kan een paard juist meer weerstand laten zien. Boos reageren, dreigen, bijten, trappen of heel duidelijk aangeven: tot hier en niet verder.

Maar dan heb je ook nog bevriezen. En die wordt veel makkelijker gemist.

Een paard kan stil worden, zich afsluiten, weinig initiatief tonen of nauwelijks nog reageren. Aan de buitenkant lijkt zo’n paard soms juist ontzettend rustig of braaf. Terwijl er vanbinnen wel degelijk spanning kan zijn.

En een paard hoeft ook niet altijd op dezelfde manier te reageren. Het kan lang stil blijven en alles lijken te accepteren, om vervolgens ineens heel heftig te reageren wanneer de spanning te hoog oploopt.

Daarom zegt alleen kijken naar het gedrag nog niet altijd genoeg.

De interessante vraag wordt dan niet alleen: Wat doet mijn paard?

Maar ook: Wat probeert zijn reactie mij te vertellen?

Maar waar komt zo’n reactie dan vandaan?

Dat is natuurlijk de grote vraag. En daar is lang niet altijd één simpel antwoord op.

Een paard kan reageren vanuit iets wat er op dat moment gebeurt. Een drukke omgeving, spanning in de kudde, verandering van stal, een nieuwe trainingssituatie of iets anders waardoor hij zich minder veilig voelt.

Maar ook eerdere ervaringen kunnen mogelijk nog meespelen.

Denk aan een vervelende ervaring met een ander paard, transport, een blessureperiode, pijn, training of een situatie waarin een paard zich erg onveilig heeft gevoeld.

Soms weten we precies wat een paard heeft meegemaakt. Maar zeker bij een paard dat al meerdere eigenaren heeft gehad, kennen we lang niet altijd zijn hele verhaal.

En dan is er natuurlijk nog het lichaam.

Gedrag kan ook een lichamelijke oorzaak hebben

Dit vind ik ontzettend belangrijk om te benoemen.

Wanneer een paard plotseling ander gedrag laat zien, weerstand krijgt tijdens het rijden of lichamelijke signalen geeft, is het belangrijk om altijd te kijken of er fysiek iets speelt.

Pijn of ongemak kan gedrag veranderen. Daarom staat voor mij verder kijken nooit gelijk aan: het zal wel emotioneel zijn. Juist niet.

Soms is een dierenarts, tandarts, fysiotherapeut of andere passende professional nodig om eerst lichamelijke oorzaken te onderzoeken.

Maar soms is een paard lichamelijk al uitgebreid nagekeken en blijf je toch voelen dat er meer speelt. Of er is wél een lichamelijk probleem geweest, maar je merkt dat je paard daarna in bepaalde situaties spanning of een reactie blijft houden.

En juist dan vind ik het interessant om breder te kijken.

Een eerdere ervaring kan nog invloed hebben

Stel dat een paard een periode pijn heeft gehad tijdens het rijden. De lichamelijke oorzaak wordt gevonden en behandeld. Fysiek is er geen reden meer waarom diezelfde beweging pijn zou moeten doen.

Maar het paard heeft misschien wel meerdere keren ervaren: als dit gebeurt, doet het pijn.

Het is dan niet zo vreemd dat hij de volgende keer alvast spanning opbouwt wanneer hij verwacht dat hetzelfde weer gaat gebeuren. Dat betekent niet dat ieder paard dit doet of dat iedere reactie uit het verleden komt.

Maar het laat wel zien waarom alleen kijken naar wat er nú gebeurt soms niet het hele verhaal vertelt.

En precies daar wordt mijn nieuwsgierigheid gewekt.

Wat heeft dit paard meegemaakt?
Wat heeft hij daarvan geleerd?
En kan iets daarvan vandaag nog meespelen in hoe hij reageert?

Daarom kijk ik graag verder dan alleen het gedrag

Dat is ook één van de redenen waarom ik met NEI voor paarden werk.

NEI staat voor Neuro Emotionele Integratie.

Binnen NEI werken we vanuit het idee dat emoties en ervaringen die niet volledig verwerkt zijn, nog in het systeem kunnen meespelen.

Met behulp van een biotensor stel ik gerichte vragen en kijken we stap voor stap naar wat er bij het paard naar voren komt.

Dat kan een eerdere ervaring of emotie zijn, maar tijdens een sessie kunnen ook andere thema’s naar voren komen. Bijvoorbeeld het zenuwstelsel, bepaalde patronen, een lichaamsgebied, meridianen, de vijf elementen of een behoefte aan ondersteuning.

Ik bepaal vooraf niet wat we moeten vinden. Ik volg wat het paard op dat moment laat zien.

En soms vallen daardoor puzzelstukjes ineens op hun plek. Niet omdat één uitkomst alles verklaart, maar omdat je je paard vanuit een andere hoek leert bekijken.

Van ‘hoe krijg ik dit weg?’ naar ‘wat wil mijn paard mij vertellen?’

Misschien is dat wel de grootste verandering die deze manier van kijken mij zelf heeft gebracht.

Ook bij mijn eigen paard Noli.

Ik kijk natuurlijk nog steeds naar training, lichamelijke gezondheid, management en alles wat een paard nodig heeft.

Maar wanneer hij iets laat zien, probeer ik niet meer alleen te denken: Hoe krijg ik dit gedrag weg?

Ik word veel nieuwsgieriger naar: Waarom reageert hij zo? Wat gebeurt er op dit moment bij hem? En wat heeft hij van mij nodig?

Dat betekent niet dat ieder gedrag een diepere emotionele oorzaak móét hebben.

Soms is een paard moe. Soms begrijpt hij iets niet. Soms doet iets pijn. Soms is de omgeving gewoon spannend. Maar juist door niet meteen één verklaring te kiezen, ontstaat er ruimte om naar het hele paard te kijken.

En dat is voor mij waar het uiteindelijk om draait. Niet alleen zien wat een paard doet. Maar nieuwsgierig blijven naar waarom hij het doet.

Wat heeft jouw paard je te vertellen?

Misschien herken je tijdens het lezen iets van jouw eigen paard.

Een reactie die steeds terugkomt. Een paard dat snel ontploft óf zich juist afsluit. Een situatie waarin je al van alles hebt geprobeerd. Of misschien is er helemaal geen groot probleem en heb je alleen dat gevoel dat veel paardeneigenaren zo goed kennen: er speelt iets, maar ik kan er mijn vinger niet op leggen.

Dan kan het interessant zijn om eens verder te kijken.

Op mijn pagina over NEI-sessies voor paarden leg ik uitgebreid uit wat NEI is, wat er tijdens een sessie naar voren kan komen en hoe een sessie voor je paard verloopt.

Daar deel ik ook het persoonlijke verhaal van Noli en wat deze manier van kijken mij heeft geleerd over hem.

→ Wil je ontdekken wat er achter het gedrag, de spanning of terugkerende patronen van jouw paard kan spelen?